Haber Detayı
30 Ağustos 2021 - Pazartesi 13:12 Bu haber 510 kez okundu
 
Çine’nin Kısa Tarihi
Çine’nin ilk göçmenlerinin Konyalılar olarak bilinmektedir.
KÜLTÜR Haberi


Çine’nin ilk göçmenlerinin Konyalılar olarak bilinmektedir. Yakın geçmişe kadar duvarcılık işlerini yapmaya gelenlerin büyük çoğunluğu Konyalıydı. Bu insanlara halk arasında gırlı, kırlı adı verilmiştir. Onlara bu adın verilmesinin nedeni giysilerinden kaynaklanmaktaydı. Konya’dan gelen ilk sülalenin Hacı Haliller olarak bilinmektedir.

Bazı yer adı bilim uzmanlarına göre ise Çine, kuşyemi anlamındadır. Eski Türklerin

Çine kelimesini kurt anlamında kullandıklarını yazanlar da vardır. Hatta bugün birçok Türk Cumhuriyetinde bu adla anılan yerleşim yerinin olduğu bilinmektedir. Diğer yandan, Çine’nin isminin Ergenekon Destanı’nda yol gösterici kurt anlamına gelen

Börteçine den geldiğini söyleyenler de vardır.

Çeşitli dönemlerde İon, Karya, Lidya, Pers, Roma ve Bizanslıların egemenlikleri altında kalmış olan kaza, Selçuklu hâkimiyetinden sonra Menteşe oğulları Beyliğine katılmıştır.

Coğrafi konumundan dolayı Selçuklu Türklerinin bu bölgedeki askeri merkezlerinden biri olan Çine, 1426’da yani II. Murat zamanında ise Osmanlılara geçmiştir.

Osmanlı Devletinin ilk ve orta dönemlerinde Muğla’ya bağlı olan kazanın o zamanki ismi Kıroba idi. Yine aynı tarihte yapılan idari bir değişiklikle de Çine bucak olmuştu. 1877’de Filibe, Çırpan ve Zara’dan gelen kalabalık göçmen kafilesi ile birlikte Çine’nin nüfusu hızla artmış ve 1880’de kaza olmuştur.

II. Abdülhamit dönemindeki bu göç nedeniyle ilçenin ismi Hamitabat olarak değiştirilmiş, daha sonraları da kazanın bütünlüğünü ifade eden Çine şekline dönüştürülmüştür.

Tanzimat dönemine kadar Muğla’ya bağlı olan Çine, daha sonra Aydın Sancağı’na bağlanmıştır. 

1870’li yıllarda yani II. Abdülhamit zamanında, Felibe, Çırpan ve Zara yerlilerinden kalabalık bir göçmen kafilesinin gelmesiyle ilçe nüfusunda belirli bir artış görülmüştür. 

1893’te yeni bir göç dalgasının Çine’ye yöneldiği görülmektedir. Muhacir göçmenleri denilen bu göçmenler, Çine merkez ve Karakollar köyü ile bazı merkeze yakın köylere yerleşmişlerdir. 

1914’te üç kıtada, sekiz ayrı cephede iki buçuk milyon askerle girdiği I. Dünya Savaşını kaybeden Osmanlı Devletinin toprakları paylaşılmaya başlanmıştı. Bunun sonucunda 14 Aralık 1918’de İtilaf Devletleri İzmir’e çıkmıştır. Yine aynı gün İtalyanlar Kuşadası ve Selçuk’u, 16 Mayıs’ta da Güllük’ ü işgal ettiler.

17 Mart 1919’da İzmir’de Milli Sinema’ da yapılan ve Aydın Vilayeti’ndeki 37 müftü, 37 belediye başkanı ve yüzlerce delegenin katıldığı ve devletin o günkü durumunun ayrıntısıyla konuşulduğu Büyük Kongre’ye Çine’den katılanın olup olmadığı bilinmemektedir.

İzmir’in işgali sonucunda Aydın’da olduğu gibi Çine’de de halk arasında kıpırdanmalar olmaya başlamıştı. Uzun zamandan beri dağlarda kaçak olarak yaşayan Yörük Ali Efe, Kıllıoğlu Hüseyin Efe ve Kızanları Yağcılar köyüne gelmişlerdi. Ayrıca İzmir’in işgaliyle başlayan Osmanlı ordusu subaylarının tutuklanmaları sırasında kaçanlardan bazıları da daha sonra Milli Mücadele için Çine’ye gelmişlerdi. 

57. Tümen’in Çine’ye getirilmesinden sonra Aydın’da Kuva-yi Milliye’nin oluşturulamayacağı anlaşılmıştı. Bu düşünceyle Çine’de toplanmanın uygun olacağı düşüncesiyle hareket edenlerden biri de Asaf Bey (Gökbel) idi. O, 20 Mayıs 1919’da Aydın Belediye başkan yardımcılığı görevini yürütüyordu. Bu sırada Yedek subay Necmi Bey, Yüzbaşı Faik, Teğmen Zekai Bey de Çine’deydi. O dönemde Çine’de kişilik olarak iyi niyetli ancak yöneticilik vasfı zayıf olan Mehmet Kamil Bey adlı bir Kaymakam vardı. Yine dönemin Belediye Başkanı Hafız Hidayet Efendi idi.  Yunanlıların Çine’yi işgal edecekleri duyulmuş, Müslümanlar endişe içindeyken,

Rumlar hanelerini badana ve temizlikle uğraşmışlardır. Rum papazı Çine müftüsüne;

Yunanlılar nasıl olsa buraya gelecekler, tatlılıkla buraya gelmeleri Müslümanlara faydalı olur, zararları dokunmamış olur. Birlikte davet edelim demiş; ancak gerekli olan destek gelmeyince Aydın’a Yunanlıların yanına kendisi gitmek zorunda kalmıştır. Bu sıralara han odalarında, bahçe evlerinde ve değişik yerlerde toplanarak kurtuluş çareleri aranmaktaydı.

5/6 Haziran gecesi kasabanın dışında bulunan asker alma dairesinde Yüzbaşı Ahmet Efendi refakatinde Yörük Ali ve Hüseyin Efeler gelmişlerdir.

Türkler bu hazırlıkları yaparken Yunanlılar da 4 Haziran’da Ödemiş ve Tire’yi işgal etmekteydiler. Ayrıca Yunanlıların Çine’ye doğru ilerlemeye başlamaları İtalyanları harekete geçirmişti. 5 Haziran’da dört makineli tüfekle birlikte iki yüz kişilik bir piyade kuvveti, liva rütbesinde bir general ve yanında subaylarla birlikte otomobiller ile Çine’ye gelmişlerdi. Gelme amaçları ahalinin talebi ve hükümete muavenet maksadı olarak belirtilmesine karşın, halktan böyle bir istek gelmemişti. İtalyanların Çine’ye gelmelerinin en önemli nedeni ise Yunanlıların Çine yönünde ilerlemeleriydi.

9 Haziran günü Çine’de bulunan 175. Alayın 3. Taburu, Tümen Komutanı Albay M. Şefik Bey’in emriyle Sarayköy’e taşınmıştır. Bu taburun mevcudu 4 subay, 8 er, 9 mekkâre ile 7 tüfek ve 600 cephaneden ibaretti. Yunan kuvvetleri Sultanhisar’dayken Bakırköylü Mülazım Kadri, Bozöyük köylü

Hacı Süleyman Efendi ile 12 Haziran 1919’da Çine’ye gelmiştir. Burada Çine Müftüsü,

Duyun-u Umumiye Memuru ve Kadıköylü Mustafa Efendi ile görüşerek Çine Heyet-i Milliyesi’ nin kurulmasını sağlamıştır. Böylece Aydın havalisini kan ve ateş içinde bırakan ve Yunan işgalini Yunanlılara çok pahalıya mal eden ulusal örgütlenmeler içinde işe ilk önce başlayan Çine Heyet-i Milliyesi olmuştur.

Çine Heyet-i Milliyesi;

Reis:         Kadıköylü Mustafa Efendi

Aza:          Hafız Hidayet Efendi

Aza:          Hasan Efendi (Çaltılı Molla Hasan Oğlu)

Aza:          Emin Efendi (Dere(li) Köy’den)

Aza:          Molla Mehmed Efendi (Dere(li) Köy’den)

Aza:          Tabur Kâtibi Cemal Efendi (yerine Sami Efendizade Asaf Bey)

Aza:          Duyun-u Umumiye Kontrol Memuru Mustafa Efendi

Veznedar: Ziraat Bank Muhasebe Kâtibi Edhem Efendi (yerine Sağır Ahmed

Efendi)

Kâtip:         Ahmed Efendi (İhsan Efendi) lerden oluşmaktaydı.

Oluşturulan Çine Heyet-i Milliyesi, 5 Ekim 1919’da aldığı ilk karar, cephede yaşamını yitirenlere mevlit okunmasıydı. Bununla birlikte gönüllü toplamak, firari askerlerin geri çevrilmesini sağlamak, gönüllülerin ailelerine harçlık vermek için iane toplamak, gönüllüleri muharebe için sevk ve idare etmek gibi görevleri de üzerine almaya başlamıştır.

16 Haziran akşamında Çine’de yüz kadar gönüllü toplanıp; teravih namazı sonrası bunlara Çine deposundan silah ve cephane dağıtılmıştır. Belediyenin önünde ise halk ile gönüllüler silahlı olarak toplanmıştır. Şefik Aker, burada yaptığı konuşmada tehlikenin büyüklüğünü belirtirken, Bozöyük köylü Hacı Süleyman Efendi de bir dua okumuştur. Gönüllüler bir bölük sayılıp; içlerinden üç kişi seçilerek bir kumandan ve iki subay tayin edilerek bir komuta merkezi oluşturulmuştur.

7 Temmuz günü Yarbay Kondilis komutasındaki Yunan birlikleri Çine yönünde ilerlemeyi sürdürmüşler ve Cumalı Köyünü ele geçirmişlerdir. 8 Temmuz’da Çine’de İtalyan kuvvetleri yanında siyasal danışman olarak bulunan Dr. Nekrato, bir İtalyan yarbayıyla Aydın’da bulunan Yunan tümen komutanı Zafirau’yu ziyaret ederek, kuvvetlerinin en kısa sürede Büyük Menderes‘in kuzeyine çekilmesini istemiştir.

Neticede Yunan birlikleri İtalyan baskısıyla 10 Temmuz’da Büyük Menderes‘in kuzeyine çekilmiştir. Yunanlıların Çine’ye yaklaşmaları sırasında Çine’den Muğla ve Milas’a büyük miktarda göçler yapılmıştır. Böylece Yunan ilerleyişiyle Çine’deki direniş noktası etkinliğini kaybetmiştir. Ancak, diğer direniş noktaları etkinliklerini korumuşlardır. Bu arada Temmuz 1919 ortalarında İzmir’den İngiliz Atkinson ile bir İtalyan siyasi memuru işgal alanından kaçan Türk göçmelerini dinlemek için Çine’ye gelmişlerdi. Göçmenlere, yurtlarına dönmelerini ve kendilerine bir kötülük yapılmayacağını söylemelerin karşın göçmenler, Yunanlılara güvenmediklerini ve onların, yurtlarından gitmedikçe geri dönmeyeceklerini söylemişlerdir.

Bu sıralarda gelişen birtakım olaylar üzerine Çine’de bulunan ve Çine’ye çekilmiş bulunan bir takım kuvvetler Umurlu ve Nazilli’ye nakledilmişlerdir.

İtalyanların 26 Nisan 1920’de bölgeyi boşaltmalarının ardından kurtuluşa kadar Çine, Yunan işgalinde kalacaktır.

Görüldüğü üzere, İzmir ve Aydın’ın işgallerinin ardından Çine, ulusal mücadele içinde yer alacak olan birçok efenin kaynağı ve askeri açıdan güvenli, stratejik bir yer olması dolayısıyla önemli bir merkez durumuna gelmiştir. Ancak Çine’deki teşkilatlanma beklenen şekilde olmamıştır. Aydın’daki liderlik sorunu Çine’de de yaşanmıştır. Müfrezelerin başına lider olarak bölgede sözü geçen, korkulan efeler getirilmiştir. Bu kuvvetlerin içinde halkın her kesiminden insan mevcut iken tüccar, büyük toprak sahibi gibi kişiler yer almamıştır.

Bu nedenle asker, efe ve halk kaynaşması sonucu yerel kurtuluş çareleri aranmış, heyet-i milliyeler oluşturularak, Çine’deki milli mücadele sonuçlandırılmıştır.

Çinelinin duyarlılığı Aydın, Nazilli gibi yörelerde daha sonra görülen duyarlılık kadar olmasa da ilk birlik oluşumunun gerçekleştiği yer olması açısından önemlidir.

Kaynak: () - Haber Merkezi Editör: Kent Sokakları
 
Etiketler: Karyalı Alabandos, Çine’nin Kısa Tarihi
Haber Videosu
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
Bizim Gazete
Alıntı Yazarlar
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Anketler
Sitemizin çalışmalarını nasıl buldunuz ?
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Fenerbahçe
16
10
1
1
5
7
2
Trabzonspor
15
14
0
3
4
7
3
Altay
15
14
2
0
5
7
4
Beşiktaş
14
14
1
2
4
7
5
Hatayspor
13
14
2
1
4
7
6
Konyaspor
13
11
0
4
3
7
7
Alanyaspor
13
7
2
1
4
7
8
Fatih Karagümrük
11
11
2
2
3
7
9
Galatasaray
11
10
2
2
3
7
10
Kayserispor
11
9
2
2
3
7
11
Adana Demirspor
9
12
2
3
2
7
12
Sivasspor
9
10
2
3
2
7
13
Antalyaspor
8
7
3
2
2
7
14
Gaziantep FK
8
6
3
2
2
7
15
Başakşehir FK
6
7
5
0
2
7
16
Kasımpaşa
6
7
3
3
1
7
17
Yeni Malatyaspor
6
7
5
0
2
7
18
Göztepe
5
7
4
2
1
7
19
Giresunspor
2
2
5
2
0
7
20
Çaykur Rizespor
1
4
6
1
0
7
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı